PROBLEM ÇÖZME BECERİSİ

PROBLEM ÇÖZME BECERİSİ

Her çocuk özel ve birbirinden farklıdır. Çocuğunuzun sakin ya da hareketli bir yapıda olması olumlu ya da olumsuz şeklinde nitelendirilmemelidir. Her iki yapının avantajları ve dezavantajları vardır. Önemli olan; hangi özelliklere sahip olursa olsun çocuğunuzun kendini ifade edebilme ve problem çözme becerilerinin gelişmiş olmasıdır. Böylece çocuklarınız herhangi bir durumla karşılaştığında problemi çözebilir, çözemediği durumlarla karşılaştığında bir yetişkine rahatlıkla kendini ifade edebilir, ondan yardım isteyebilir.

Çocuklarınız günlük hayatta bir çok problemle karşılaşmaktadır. Okulda, evde, dışarıda… her yerde problem durumlar mevcuttur. Bunlardan bazıları basit ya da önemli, bazıları da kendinden kaynaklanan ya da dış çevreden kaynaklanan problemler olabilir. Arkadaşının sırada önüne geçmeye çalışması, öğretmeninin onu duymaması, kardeşiyle yaşanan oyuncak kavgası, ebeveynin yemesi için izin vermediği çikolata… gibi bir çok örnek verilebilir günlük hayatta yaşanan problemlere.

  • Bir problem karşısında ne yapacağını bilemeyen çocuk,
  • Olumlu çözüm yöntemleriyle tanışmamış çocuk,
  • Problem çözmek yerine problemden kaçan çocuk,
  • Problemlere sadece kendi açısından bakmaya alışmış olan çocuk,
  • Her istediğini elde etmeye çalışan ve bunu zaman zaman bile olsa elde edebilen çocuk,
  • Hiç bir çözüm yöntemi düşünmeyen çocuk,

Olumsuz, zarar verici ya da çözüm için işe yaramayan yollara başvurabilir.

Okul ortamında ve ev ortamında yaşanan problemler karşısında verilen tepkiler edinilen deneyimler birbirini etkiler. Okul ortamında yaşanan problemlerde çocuğa geribildirim verilmesi ve çocuğun problem çözümüne yönelik desteklenmesi kadar; ev ortamında da karşılaşılan problemlerde geri bildirim verilmeli ve çocuğun problemi çözmek için çözüm yolları aramasına ve problemi çözmesine fırsat tanınmalıdır. Böylece çocuk deneyim kazanır ve benzer bir durumla karşılaştığında ne yapacağına yönelik bir fikri olur.

  • Bu yüzden çocuğunuz bir problemle hangi ortamda karşılaşırsa karşılaşsın öncelikle problemi kendi başına çözmesi için fırsat tanıyın.
  • Çocuğunuz problemi çözemediği durumlarda direk ona çözüm yöntemi önermektense birlikte çözüm yolu arayın.
  • Ebeveyn olarak sizin çözüm yönteminiz en iyi çözüm yöntemi olsa bile, çocuğun kendi bulduğu çözüm yöntemi, daha uygulanabilirdir.
  • Çocuğunuza yardımcı olun en iyi çözüm yöntemini kendisinin bulması yönünde destekleyin.

Peki çocuğunuza uygun çözüm yöntemi bulma konusunda nasıl yardımcı olabilirsiniz?

Bu süreçte çocuğunuzu yargılamadan ve onun yerine çözüm yöntemi bulmadan dinlemek ve geribildirimler vererek, çocuğunuzla olumlu iletişim kurmak önemlidir. Önemli olan, çocuğunuzun düşünmesi ve çözüm üretmeye çalışmasıdır. Başta başarısız olabilir, uygun çözüm yöntemi bulamayabilir. Bu süreci geribildirimlerle ve ebeveyn olarak yapacağınız önerilerle uygun çözüm yöntemi bulmasını destekleyebilirsiniz.

  1. Öncelikle problem tanımlanmalı. Çocuğunuzun problemi tanımlamasını isteyin. Problemin ne olduğunu net olarak bilmek çözüm yöntemi bulmayı kolaylaştıracaktır.
  2. Problemi çözmek için çözüm yöntemleri bulunmalı. Çocuğunuza bu problemi çözmek için neler yapabileceğini sorun. Burada olumlu ve olumsuz her türlü düşünceye saygı duyun ve dinleyin.
  3. Çözüm önerileri değerlendirilmeli. Çocuğunuzun bulduğu bütün çözüm önerilerini olumlu ya da olumsuz olarak ayırt etmeden tek tek değerlendirin. İşe yarayamayacak olanları ya da şiddet içerikli olanları birlikte konuşarak eleyin.
  4. En uygun çözüm yöntemi bulunmalı. Değerlendirmenin ardından en uygun çözüm yöntemini seçin.
  5. En uygun çözüm yönteminin uygulanması. Seçtiğiniz çözüm yöntemini çocuğunuzdan uygulamasını isteyin. Süreci takip edip çözüm yönteminin işe yarayıp yaramadığını birlikte değerlendirin.

Unutmayın problemleri çözmek için kişinin kendisi değişim göstermelidir. Çevremizi ya da çevremizdeki insanların davranışlarını direk değiştiremeyiz ama kendi davranışlarımızı değiştirebiliriz. Değişim için ve çözüm için dışarıya değil kendimize yönelmeliyiz. Örneğin; arkadaşıyla problem yaşayan çocuk arkadaşının davranışını direk değiştiremez ama arkadaşının davranışı karşısında vereceği tepkiyi değiştirebilir. Ve bu değişim arkadaşının davranışı üzerinde de etkili olacaktır. Yine aynı şekilde çocuklarınızla yaşadığınız problemlerde çocuğunuzun davranışını değiştirmek için öncelikle çocuğun davranışına verdiğiniz tepkiyi değiştirmelisiniz, ancak bundan sonra çocuğun davranışında değişiklikler gözlemleyebilirsiniz.

Bazı problemleri de çözemeyiz. Örneğin; anne babanın ayrılması, okul değişikliği, sevdiğimiz birinin ölümü, taşınma … vb gibi durumlar çocuklar için problem olabilir ama bu durumların çocukların istedikleri yönde çözümleri mümkün değildir. Bu yüzden çözemediğimiz problemleri kabul etmek ve bu durumla duygusal olarak baş edebilmek önemlidir. Hayatın her evresinde problemlerle karşılaşabiliriz. Ne kadar erken yaşta çocuklar karşılaştıkları problemleri çözebilme yönünde desteklenirse; o kadar kendine güvenen kendine yetebilen çocuk, yetişkin, birey olur.

İlkokul Rehber Öğretmeni

Sevim ÖZÇINAR ÖZDEMİR

Author: gonca sezer